Woontoren Oosterbaken, Hoogvliet, Rotterdam

ontwerp:
KuiperCompagnons, Ashok Balotra / supervisie, Koos Kok / projectarchitect
uitwerking:
KuiperCompagnons
opdrachtgever:
Woonbron Maasoevers
plan:
70 woningen (huur en koop) en publieksruimten
1999 - 2000: niet uitgevoerd

In Hoogvliet, Rotterdam, ligt het plangebied ‘Oedenvlietse Park’ waar KuiperCompagnons het stedenbouwkundige plan heeft gemaakt. In essentie keert dit plan het groen binnenste-buiten: waar eerst park- en sportgebieden aan de randen van een woonwijk lagen, zijn die groengebieden hier naar binnen gebracht en omringd door woningbouw. Op de drie hoekpunten is steeds een bijzondere bebouwing gedacht, in de oostpunt nabij het centrum van Hoogvliet is dat een hoogtepunt: een woontoren van 90 meter.

De ontwikkeling van deze toren is het startsignaal voor de ontwikkeling van het hele plangebied: het ‘oosterbaken’ zou een baken voor een nieuwe kwaliteit zijn. Veel ‘torens’ zijn in feite schijven; met een gelijke hoogte – breedte verhouding. Nu een echte toren: drie woningen per laag geven deze toren de nodige rankheid. Vanuit de beklemming bij de meeste torenplattegronden van de middelste woning is het ‘Vingermodel’ ontstaan: een samenstel van torens, dus nog een grotere slankheid en een vrijere oriëntatie binnen de woning.

De beuken staan los en in de ‘oksels’ tussen die beuken kan er daglicht diep in de woning dringen. Een zeer sprekend beeld ontstaat. Het gebouw wordt ‘gedragen’ door zijn krachtige plastiek, een beeldhouwwerk met subtiele knikken in de opgaande glaslijnen en in de stevige metselwerk-wanden. De grote vlakken worden erdoor verlevendigd, en staan zonder verdere onderverdeling op zichzelf. Een zorgvuldige ‘zuivere’ detaillering draagt bij aan deze enkelvoudigheid. Ook binnen is het idee van een toren steeds ervaarbaar; de halruimten zijn ruim en licht, met wisselende vide’s over meerdere verdiepingen. Hier groeien bomen, en met de panoramische glasgevels krijgen de halruimten een unieke sfeer.

Een andere kwaliteit is die van het maaiveld: er is voorzien in een ruime parkeerkelder waarin ook bergingen, afvalverwerking en installaties gehuisvest zijn. Daarmee blijft de toren vrij toegankelijk en als solitair volume ervaarbaar. Het dak van de kelder is deels ingericht als entreegebied en deels als groengebied. Er zijn uitgebreide windtunnelproeven verricht , een aantal halfopen windschermen rondom de toren zorgen voor een veilig en aangenaam windklimaat. Aan de zuidzijde is één beuk vanaf de lagere kade separaat toegankelijk, hier zijn over vier lagen andere programma’s mogelijk. Aan de andere zijde is op de begane grond een woonwerkwoning opgenomen. Met deze voorzieningen maakt de toren zoveel mogelijk ‘contact’ met de wijk.

Van groot belang is de alzijdige oriëntatie: er is geen sprake van een voor- en een achterkant. Aan de noord-oost zijde, naar het centrum gericht, vinden we de entreegevel die geheel in glas is uitgevoerd. Hier sluit de toren aan op het verhoogde plein. Het vele glas dient aan deze zijde ook als geluidsscherm voor de woningen erachter. Hierdoorheen zijn de groene vides en s’nachts de verlichte halruimten goed te zien. De woningen aan de lagere waterzijde zijn goed georiënteerd op het zuiden, hier zijn de koppen van de beuken voorzien van serres. De serres zijn een klimaatbuffer in de verschillende jaargetijden: in de zomer zijn het grote zonneschermen (binnengevel dicht, buitengevel open). In de winter biedt de dubbele gevel extra comfort. Een scala aan extra woonkwaliteiten; extra verdiepingshoogte, grote kamers en verschillende indelingsmogelijkheden, vooral een grote en dus bruikbare serre-buitenruimte. Ook domotica, extra laag energieverbruik, zwevende dekvloeren voor extra geluidsisolatie maken dit project in alle opzichten tot een hoogstand. Dit project is uiteindelijk herontwikkeld door KuiuperCompagnons, onder bijgestelde ambities.