De Groene Kaap

ontwerp:
bureau MASSA; Koos Kok
team: 
Lieke Sauren, Jan Geert de Bruin, Kerstin Hahn, Mark van der Boorn
opdrachtgever:
Stebru Transformatie
plan:
450 woningen, commerciële ruimtes, parkeergarages, hoftuinen.
ontwerp-uitvoering:
2014 - heden
planuitwerking:
VO - DO bureau Massa i.s.m. Root bv
DO - TO bureau Massa i.s.m. EGM architecten

In het tweede kwartaal van 2017 wordt gestart met de bouw van De Groene Kaap op Katendrecht in Rotterdam. Een initiatief van bureau MASSA en Stebru Transformatie. Er worden vier grote woonblokken gebouwd, die via hoven en daktuinen met elkaar verbonden worden tot een doorgaande route. Het project met 450 woningen is bestemd voor uiteenlopende doelgroepen.

De Groene Kaap, bestaande uit koop- en huurwoningen, is bedoeld voor bewoners van alle leeftijden. Het ensemble van gebouwen moet een gemêleerde buurt worden die uitnodigt om contact te maken, activiteiten te ontplooien en deel te nemen aan het stedelijk leven. De verdichte buurt is gevarieerd qua voorzieningen, woningtypen, hoven en tuinen, buitenruimten en architectuur.

Het project is ontworpen binnen de stedenbouwkundige kaders van het gebied De Pols, waarbij het idee luidt dat bij de toegang tot het schiereiland een ensemble van stoere havengebouwen wordt gecreëerd. Het vorig jaar opgeleverde multifunctioneel complex Musa van Diederendirrix architecten is het eerste gerealiseerde resultaat binnen dit plan.

Groene binnenwereld

Door een groene binnenwereld te creëren en deze voor zowel de bewoners als bezoekers te verbinden tot een rondlopende route, worden de losse gebouwen aaneengesmeed tot de bedoelde buurt. Vanaf de entree aan het Astanaplein kunnen bezoekers door De Groene Kaap wandelen; via een ‘alm’ naar het hooggelegen hof en van daaruit verder naar de tuinen op de daken van de lagere blokken.

In de ‘groene binnenwereld’ wordt op strategische plekken ruimte geboden aan publiek programma, zoals ontmoetingsruimtes of kinderopvang. Op die manier wordt het daadwerkelijk een plek waar mensen elkaar ontmoeten. Vanwege het semiopenbare karakter is bij de schakering tussen hoven, tuinen, poorten en bruggen veel aandacht besteed aan overgangen, toezicht en overzicht. Hierbij is een goed geregisseerde, stapsgewijze overgang van de woning naar de privé-buitenplek en verder van belang.

Wat het project verder bijzonder maakt, is onder meer het grote aantal grondgebonden gezinswoningen naast appartementen vanaf zestig vierkante meter. Op die manier is het mogelijk om wooncarrière te maken binnen het complex of om als familie dicht bij elkaar te wonen.

Gezinswoningen

De Groene Kaap kent vele en gevarieerde gezinswoningen, van groot en vierlaags aan de kant van de Maashaven tot meer regulier aan de tussenstraat. Grondgebonden woningen met voordeuren aan de straat in plaats van grote centrale entrees zorgen ervoor dat het complex ‘voeten aan de grond’ heeft.

In de dagelijkse beleving speelt de parkeergarage onder de verhoogde hoven geen rol, maar is zowel de oorzaak als gevolg van het optillen van de hoven. De eerste ontwerpstap was om de vier grote volumineuze gebouwen uit te hollen zodat er woningen gemaakt konden worden met een tweezijdige oriëntatie zoals in klassieke gesloten bouwblokken. Dat werkt goed voor de tuinblokken, maar de hogere blokken aan de Brede Hilledijk zouden daarmee diepliggende, benauwende binnenruimten krijgen. Door nu de hoven op te tillen worden ze lichter en aangenamer, en kwam er onderliggend ruimte vrij voor de parkeergarage. Met een verschil in verdiepingshoogten tussen garage en omliggende woningen eenvoudig ruimte gecreëerd worden voor een stevige leeflaag in de hoven.

Metselwerk

De architectuur is deels gebaseerd op de gegeven referentie van industriële baksteengebouwen met grootschalige stalen rasters. Metselwerk in warme aardetinten is de hoofdmoot en de drager van het beeld. Alle havengebouwen hebben een eigen uitwerking in rastertype, buitenruimte, raamcompositie, dakvorm en hoogte van de accenten.

De rasters van wit beton omvatten steeds twee of soms drie woonlagen zodat de schaal leesbaarder wordt. Ter plekke van grootschalige ruimtelijke ingrepen verdikt het raster om bijvoorbeeld holtes en uitsnijdingen te accentueren. In de poorten wordt het raster geïntensiveerd waardoor een soort schilderijenkabinet ontstaat.

De binnenhoven zijn omgeven door gevels met een lichte hardhoutsoort. We willen het interieure karakter nog versterken door een smalle lattenmaat, wisselende richtingen van de beschieting en een lichte afwerking met beits zodat de natuurlijk houtkleur behouden blijft. Daarmee ontstaat er een duidelijk contrast tussen de verfijnde semipublieke interieurs en publieke uitstraling aan de buitenzijde: vier grote stevige Rotterdamse havengebouwen.